Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Η Ιστορία της Capoeira

Η Capoeira είναι βραζιλιάνικη. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Πέρα από αυτό όμως η Capoeira είναι ταυτόχρονα χορός, είδος παιχνιδιού και μια πολιτιστική, μουσική και κυρίως πολεμική τέχνη.

Η σημερινή μορφή της Capoeira, τουλάχιστον η μορφή που όλοι γνωρίζουμε και παίζουμε στις μέρες μας, εξελίχθηκε ανάμεσα στους νέγρους της εργατικής τάξης της Βραζιλίας. Η ιστορία της που σπάνια βρισκόταν σε γραπτή μορφή πριν τον 19ο αιώνα, είναι βασισμένη περισσότερο στην προφορική παράδοση παρά σε παλιά έγγραφα ή πίνακες. Συνεπώς, υπάρχουν πολλοί μύθοι και λαικές παραδόσεις, όμως τίποτα από αυτά δεν είναι σίγουρο.

capoeira_historyΓια παράδειγμα, υπάρχει μια ιστορία που λέει ότι o Zumbi, που ήταν ο αρχηγός του Quilombo dos Palmares, δημιούργησε την Capoeira κατά την διάρκεια του 17ου αιώνα. Ο Zumbi ήταν ένα ιστορικό πρόσωπο αλλά κανείς δεν γνωρίζει αν όντως ήξερε Capoeira. Επιπλέον, υπάρχουν έγγραφα που λένε πως η Capoeira αξασκούνταν πριν χτιστεί το Quilombo dos Palmares.

Υπάρχει άλλη μια ιστορία που λέει ότι η Capoeira προήλθε από την Αφρική. Και ενώ έχει ένα καθαρά "αφρικάνικο άρωμα", ερευνητές που πήγαν σε διάφορα μέρη της Αφρικής όπου αιχμαλωτίστηκαν οι σκλάβοι δεν βρήκαν τίποτα παρόμοιο. Ίσως οι αφρικάνικες τέχνες να έσβησαν κατά την αποικιοκρατία όμως παρ' όλα αυτά στην Capoeira δεν υπάρχουν τόσο στοιχεία και εκδηλώσεις από αφρικάνικες θρησκείες όσα αυτά που εμφανίζονται στο Candomble, τη Santeria και άλλα. Όλα αυτά υπονοούν ότι η Capoeira είναι βραζιλιάνικη και όχι αφρικάνικη.

Η λέξη Capoeira δεν προέρχεται από κάποι αφρικάνικη γλώσσα ή διάλεκτο. Υπάρχουν διάφορες ερμηνείες ως προς το τι σημαίνει, όμως η πιο πειστική προέρχεται από μια Ινδιάνικη διάλεκτο, την Tupi-Guarani και σημαίνει "ψηλό χορτάρι".

Σύμφωνα με μια εκδοχή οι σκλάβοι που είχαν δραπετεύσει έτρεχαν να κρυφτούν στα ψηλά χορτάρια μέσα στο δάσος για να ξεφύγουν από τους Capitaes do Mato (σκλάβοι τους οποίους οι αφέντες εμπιστεύονταν και τους έστελναν να κυνηγήσουν τους σκλάβους - δραπέτες).

Μια άλλη εκδοχή λέει ότι οι άνθρωποι που ταξιδεύουν στο βουνό κόβουν δρόμο μέσα από τα ψηλά χορτάρια. Εκεί υπήρχαν όμως κρυμμένοι εγκληματίες και ληστές οπότε οι άνρωποι που ζούσαν στην πόλη έλεγαν "Προσέξτε τους Capoeiras", εννοώντας προσέξτε τους τους ληστές που παραμονεύουν στα ψηλά χορτάρια. Ασ μην ξεχνάμε όμως ότι η βραζιλιάνικη κοινωνία ήταν βασισμένη στην δουλεία και ότι οι λευκοί θεωρούσαν οποιονδήποτε άνθρωπο σκούρου χρώματος ή Ινδιάνο, πιθανό ληστή.Συνεπώς, όποτε μια ομάδα από αυτούς τους ανθρώπους μαζευόταν για να μιλήσει ή να παίξει, οι λευκοί έλεγαν "Αυτοί παίζουν Capoeira", εννοώντας ωστόσο κάποια καχύποπτη μάζωξη.

Παιχνίδι, Πάλη ή Χορός;

Η ερώτηση που κάνει ο καθένας στον εαυτό του όταν βλέπει για πρώτη φορά Capoeira είναι η εξής: είναι πάλη ή χορός; Ή μήπως είναι απλά ένα παιχνίδι; Φυσικά η απάντηση είναι ότι είναι και τα τρία αλλά και πολλά περισσότερα.

Είναι δύσκολο να ορίσουμε την Capoeira. Για κάποιον αόριστο λόγο, τα παραδείγματα δεν ταιριάζουν τελείως. Και είναι αδύνατον να την κατατάξουμε σε γνωστές και καθιερωμένες κατηγορίες - χορός, πάλη, πολεμική τέχνη κλπ.

Το δικό μας δυτικό μυαλό, συνηθισμένο να αναλύει λεπτομερώς και να κατατάσσει αντικείμενα, ανθρώπους και γεγονότα σε συγκεκριμένες και καθιερωμένες κατηγορίες, δυσκολεύεται να συλλάβει και να καταλάβει τι πραγματικά είναι αυτό το πράγμα που ονομάζεται ''Capoeira''. Όμως εάν αποκολληθούμε από τις απαιτήσεις των διανοητικών μυαλών μας, και κοιτάξουμε απλά το παιχνίδι στο κέντρο του κύκλου (roda), πιθανόν να μπορέσουμα να αντιληφθούμε ενστικτωδώς τι συμβαίνει εδώ πέρα: Είναι κάτι που έχουμε βιώσει πιο παλιά, όντας παιδιά, όταν παίζαμε και ήμασταν τελείως απορροφημένοι από τα παιχνίδια που δημιουργούσαμε με τους φίλους μας.

Οι λέξεις κλειδιά εδώ είναι δημιουργικότητα, αυτοσχεδιασμός, φαντασία και ομορφιά. Υπάρχουν όμως και άλλα, εξίσου σημαντικά, όπως τελετουργία, κίνδυνος και καμιά φορά ακόμα και βία.

Η Φιλοσοφία της Capoeira

Η Capoeira είναι μια τέχνη που ασκεί έντονη έλξη στα άτομα. Όντας πλούσια σε κινήσεις ρυθμίζει την ανάπτυξη της φυσικής και ψυχολογικής δομής καθώς και την ικανότητα αντίληψης χώρου, τον μηχανικό συγχρονισμό κινήσεων, την δεξιότητα, την λογική σκέψη, την μουσική και φωνητική αντίληψη μεταξύ άλλων.

Η εξάσκηση της Capoeira προσφέρει την δυνατότητα σε κάποιον, να γνωρίσει την πλούσια ιστορική κληρονομιά και την δημιουργία του Βραζιλιάνικου λαού! Από τον καιρό της σκλαβιάς μέχρι την σύγχρονη εποχή, η Capoeira αποτέλεσε μέσο αντίστασης των Αφρικάνων σκλάβων στον αγώνα τους για την ελευθερία! Παρίστανε ένα παιχνίδι βασισμένο στην δημιουργικότητα, το οποίο ανάπλαθε τις κινήσεις των ζώων και που αποτέλεσε ορόσημο στην Βραζιλιάνικη Ιστορία.

Το να είναι κάποιος Καποερίστας σημαίνει να είναι αφοσιωμένος σε μία φιλοσοφία ζωής, βασισμένης στον σεβασμό και στην αξιοπρέπεια, Εκτός αυτού, ο σεβασμός στα μουσικά όργανα που καθοδηγούν μια roda, παρουσιάζει στον μαθητή μια νέα πολιτιστική ταυτότητα προηγουμένως άγνωστη σε αυτόν.

Η ίδια η δυναμική της roda είναι διδακτική, αφού ακόμα και η θέση των παικτών αποκαλύπτει την σχέση ισότητας μεταξύ των μαθητών. Μιας και κανένας δεν μπορεί να παίξει Καποέιρα μόνος του, γίνεται εμφανές το συναίσθημα της συλλογικότητας που είναι πολύ σημαντική για την διαδικασία της διδασκαλίας. Εκτός αυτού, τα τραγούδια διηγούνται ιστορίες ενός λαού, ακι διδάγματα ζωής από πραγματικά ή απλώς φανταστικά γεγονότα.

Όπως στην ζωή μας, έτσι και η Καποέιρα είναι ένα παιχνίδι στο οποίο πρέπει να παλέψουμε για να εξελιχθούμε και να επιτύχουμε.

Λόγω του ότι δεν είναι μια ατομική πάλη, μας βοηθά να αντιληφθούμε ότι χρειαζόμαστε τον άλλο για την προσωπική μας επιτυχία. Το σύστημα διαβάθμισης, αποτελούν οι ζώνες τις οποίες λαμβάνουν οι μαθητές στο αποκορύφωμα της εκμάθησής τους, κατόπιν εκτίμησης των καθηγητών τους. Με τον τρόπο αυτό, μαθαίνουν να θέτουν στόχους και να προαπαθούν να τους επιτεύξουν όπως ακριβώς συμβαίνει στην πραγματική ζωή.